POLSCY DOKUMENTALIŚCI NA MIĘDZYNARODOWYCH WYDARZENIACH BRANŻOWYCH – PODSUMOWANIE 2025 ROKU
Rok 2025 był dla polskiej branży filmu dokumentalnego czasem intensywnej obecności na najważniejszych światowych wydarzeniach industry. Polskie projekty trafiały do prestiżowych programów pitchingowych, forów koprodukcyjnych i laboratoriów rozwojowych, zdobywały nagrody oraz międzynarodowe wsparcie finansowe, a producenci aktywnie uczestniczyli w targach i spotkaniach branżowych m.in pod szyldem Polish Docs Pro, projektu prowadzonego przez Krakowską Fundację Filmową.
Obecność na najważniejszych forach i targach – od CPH:DOX w Kopenhadze, East Doc Platform w Pradze i Visions du Reel w Nyon, przez Docs Barcelona, Sunny Side of the Doc w La Rochelle, Locarno FF i MIA w Rzymie, po DOK Leipzig i IDFA w Amsterdamie – pokazuje, że polscy dokumentaliści nie tylko konsekwentnie budują międzynarodowe partnerstwa, ale również skutecznie konkurują na globalnym rynku projektów kreatywnych. Selekcje do prestiżowych programów, nagrody oraz międzynarodowe wsparcie finansowe potwierdzają, że 2025 rok był dla polskiego dokumentu kolejnym rokiem wyraźnego umocnienia pozycji na światowej mapie branżowej.
Już na początku roku polski akcent obecny był na festiwalu w Trieście, gdzie na forum koprodukcyjnym When East Meets West zaprezentowano polsko-izraelsko-włoski projekt "Home" Or Sinai, którego polskim producentem jest Morefilm.
W tym czasie polscy twórcy brali udział warsztatach i programach szkoleniowych, doskonaląc swoje projekty pod okiem światowej klasy fachowców. Do prestiżowego programu dok.incubator zakwalifikowały się “Blossoming” Kamili Serwickiej, produkowany przez Adriannę Rędzię (Fundacja Lumisenta) oraz “Kandydaci śmierci” Macieja Cuske, produkowany przez Ewę Hoffmann z Fundacji Bydgoska Kronika Filmowa. Także w warsztatach Ex Oriente udział wzięły dwie polskie ekipy. Anna Morawiec (reżyserka) i reprezentująca Vision House Productions Agata Jujeczka rozwijały projekt “Dom w butelce”, a Mateusz Góra i Kamil Wilk (reżyserzy) wraz z Piotrem Śmiechowskim z Telemarku pracowali nad “Dekonstruktem”.
Już w marcu silna reprezentacja Polski pojawiła się na CPH:Industry podczas CPH:DOX w Kopenhadze - jednym z największych tego typu wydarzeń na świecie. Projekt nowego filmu Agnieszki Zwiefki „Words We Never Say” został zaprezentowany na CPH:Forum - jednym z najważniejszych europejskich forów koprodukcyjnych dla dokumentów kreatywnych. Równolegle polsko-niemiecki projekt „Scratching the Surface” Alexandra Mettina i Wiktora Filipa Gacparskiego znalazł się wśród dziewięciu tytułów zaproszonych na tegoroczną odsłonę CPH:LAB. W wydarzeniach branżowych w Kopenhadze uczestniczyła także delegacja Polish Docs Pro w ramach CPH:DOX Industry, prowadząc spotkania z partnerami i promując nowe polskie produkcje. W delegacji udział wzięli producenci reprezentujący Staron-Film, Kijora Film, Harine Films, Haka Films i Raban.
Wiosną ważnym punktem kalendarza był również East Doc Platform w Pradze. W selekcjach znalazło się kilka polskich projektów na różnych etapach rozwoju. Podczas EAST DOC FORUM zaprezentowane zostały „Krajobrazy z wnętrza” w reżyserii Zofii Sawickiej (prod. Maciej Kubicki i Zofia Kujawska / Telemark), „Mój ojciec, ICEMAN” w reżyserii Łukasza Kowalskiego (prod. Anna Mazerant / 4.30 STUDIO) i „Dzieci Świętej Barbary”, w reżyserii Oliwii Tonteri (prod. Aino Halonen, Oliwia Tonteri / Kompot, Kamil Skałkowski /Kalejdoskop) W sekcji EAST DOC MARKET znalazł się natomiast „Dekonstrukt” w reżyserii Mateusza Góry i Kamila Wilka (prod. Piotr Śmiechowski / Telemark ), a EAST SILVER MARKET „Isabella” reżyserii Joanna Janikowska (prod. Anna Gawlita, Marta Szymanowska /Kijora Film), „Miasto, które wyjechało” w reżyserii Grzegorza Piekarskiego i Natalii Pietsch (prod. Katarzyna Kostecka /LARMO), „Wściekła Kura czyli Bajka o Podlasiu” w reżyserii Joanny Dei (prod. Justyna Kluczewska, Maciek Ostatek / Raban) oraz “Ukryte” Moniki Koteckiej (prod. Marta Szymanowska / Kijora Film). Projekt „Krajobrazy z wnętrza” został uhonorowany dwiema nagrodami, co potwierdziło jego międzynarodowy potencjał. Polish Docs Pro tradycyjnie wsparło producentów poprzez organizację branżowej delegacji i obecność networkingową podczas wydarzenia.
W kolejnych miesiącach polskie projekty były widoczne w całej Europie. Podczas Visions du Réel Industry w Nyon działała delegacja Polish Docs Pro, prowadząc spotkania z nadawcami i sales agentami. Polscy producenci mieli okazję do promocji, spotkań networkingowych i poszukiwania międzynarodowych partnerów w ramach szerokiego otwartego programu VdR Industry, a także wziąć udział w wydarzeniach przygotowanych specjalnie dla międzynarodowych delegacji, m.in. round table koprodukcyjnym z producentami z Kanady, Norwegii, Szkocji, Szwajcarii i Francji. W delegacji Polish Docs PRO udział wzięli: Jakub Orłoś / FALA FILM z projektem: „Dzień zwycięstwa” Wojciecha Węglarza, Marta Wierzbicka / SMART FILMS z projektem „Na własnych zasadach” Tadeusza Chudego, Joanna Chorzępa / BEES FILM HOUSE z projektami: „Teoria przetrwania” i „Stroiciele” Pawła Chorzępy. Ewa Żukowska / ŻUK STUDIO z projektem „Arctowski” Katarzyny Dąbkowskiej oraz Kamil Dobrosieski / npsp.film z projektem: „Sandro” Kamila Dobrosielskiego.
W maju odbyło się DOK.forum podczas festiwalu DOK.fest w Monachoum nagradzanego duetu reżyserów. Projekt zostanie zaprezentowany jako jeden z siedmiu podczas Master's Pitch na DOK.forum. Projekt Elwiry Niewiery i Piotra Rosołowskiego „Women&War”, polsko-niemiecką koprodukcję, której polskim producentem jest Maciej Kubicki (Telemark) zaprezentowano tam podczas Masters Pitch – forum przeznaczonego dla uznanych twórców dokumentalnych.
Aż dwa polskie projekty zostały zaprezentowane w trakcie Speed Meetings w części branżowej festiwalu DocsBarcelona: wspomniane już "Krajobrazy z wnętrza" Zofii Sawickiej, oraz "Dekonstrukt" Mateusza Góry i Kamila Wilka, oba projekty z Telemarku.
Szczególnie silną polską obecność można było zauważyć podczas Sunny Side of the Doc w La Rochelle, gdzie Krakowska Fundacja Filmowa zorganizowała polskie stoisko i delegację Polish Docs PRO, w której udział wzięli producenci i reżyserzy: Marta Szymanowska i Natalia Dołgowska (Kijora Film), Katia Priwieziencew i Lila Truskolaska (Dynamo Film), Maciej Kubicki i Elwira Niewiera (Telemark), Ewa Hoffmann ( Balans / Bydgoska Kronika Filmowa), Ewa Szylar i Jakub Wróblewski ( Monster Mind Studio) oraz Kinga Tasrek (Madants).
Aż cztery polskie projekt zakwalifikowały się do prezentacji podczas sesji pitchingowych: „On The Way” Natalii Dołgowskiej (prod. Kijora Film, Bellota Films, Cinedokke) znalazł się w sekcji Nature & Environment Pitch. „Women and war” Elwiry Niewiery i Piotra Rosołowskiego (prod. Telemark) zaproszono do Current Affairs & Investigation Pitch. Z kolei „Ghetto Classic” Katii Priwieziencew (prod. Dynamo Film, WKND) będzie prezentowany w ramach Arts & Entertainment Pitch. VR-owe „Channelers” Jakuba Wróblewskiego (prod. Monster Mind Studio) oceniany będzie w sekcji Innovation Lab Pitch. Kanadyjsko-niemiecko-polski projekt „Leonard Cohen: Behind the Iron Curtain” Erica Bednarskiego otrzymał aż dwie nagrody. Do twórców filmów trafiła jedna z głównych nagród, czyli Best Arts & Entertainment Pitch oraz specjalne wyróżnienie IMZ Award.
Podczas wydarzeń branżowych w ramach Locarno Film Festival zaprezentowano kolejne rodzime produkcje. Producentki Barbara Welbel-Vaknin, Ewa Hoffmann i Dagmara Piasecka reprezentowały swoje nowe projekty filmów dokumentalnych podczas jednego z najważniejszych wydarzeń branżowych na festiwalu w Locarno – Match Me! Ewa Hoffman pojawiła się z nowym tytułem Marcina Sautera. „Płatki śniegu” opowiadają o marzeniach, nadziejach i obawach współczesnych nastolatków z całego świata. Z koeli Barbara Welbel-Vaknin zaprezentuje „Dobranoc, księżniczki” Igi Łapińskiej. Dokument tworzony jest z nagrań VHS, o dzieciach, rodzinach i Polsce okresu transformacji.
Wśród 22 tytułów zakwalifikowanych do łotewskiego Forum Baltic Sea Doc znalazły się aż trzy polskie produkcje: „Brake for Gold” Adeliny Borets, którego produkcją zajmuje się Glib Lukianets z Gogol Film, „Bride of the Invisible” Audriusa Stonysa produkowane przez Mariję Stonytė, Mantasa Kazlauskasa z litewskiego UKU films oraz koprodukowane przez polskie Drygas Film Production oraz „Women and War” Elwiry Niewiery i Piotra Rosołowskiego. Za tę polsko-niemiecko-ukraińską produkcję odpowiada Maciej Kubicki z Telemark, Hans-Robert Eisenhauer z Ventana Film oraz Natalie Krasilnikova z Art Dialog.„Women and War” wrócił z Rygi z nagrodą Movies That Matter.
Projekt nowego filmu Nadima Suleimana „Jestem jednym z nich” został zaproszony do prestiżowego grona zakwalifikowanych na Docu Talents from the East - programu skierowanego do twórców ze wschodniej i centralnej Europy podczas CineLink Industry Days w ramach Sarajevo Film Festival. Za produkcję filmu odpowiadają Katarzyna Kuczyńska (Haka Films) i Nadim Suleiman (Palmyra Films).
Jesienią dowiedzieliśmy się także, że w prestiżowym gronie Emerging Producers - programie przeznaczonym dla utalentowanych producentów filmów dokumentalnych z krajów Unii Europejskiej towarzyszącym festiwalowi w Jihlavie - znalazła się Maria Krauss (Plesnar & Krauss Films). Z kolei projekt nowego filmu Macieja Bochniaka “Prawnik” został wybrany do MIA Doc Co-Production Market & Pitching Forum w ramach MIA Market – jednej z najważniejszych sekcji odbywającego się w Rzymie Mercato Internazionale Audiovisivo (MIA).
Trzy polskie produkcje zostały zakwalifikowane do Ji.hlava New Visions Forum & Market, które odbyło się podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowów Dokumentalnych w Ji.hlavie; „Wyspy szczęśliwe” – pełnometrażowy dokument duetu reżyserskiego Małgorzaty i Magdy Juszczak (prod. Zuzanna Tomczyńska, Ciao Ciao Films), „Quiet War” w reżyserii Lany Shapoval, koprodukcja z udziałem twórców z Ukrainy, Polski, Niemiec, Francji i Hiszpanii oraz, „The Game of Women and War” Zlaty Veresniak.
W tym czasie ogłoszono także, że projekt dokumentalny „Home Movie", reżyserowany przez Anu Czerwińskiego i produkowany przez Annę Stylińską oraz Katarzynę Ślesicką (My Way Studio), znalazł się w gronie 14 filmów, które otrzymały dofinansowanie produkcyjne w ramach prestiżowego Sundance Institute Documentary Film Program, a dwa polskie projekty znalazły się w gronie dziewięciu wybranych do międzynarodowego programu rozwoju talentów CPH:LAB: „Anthrome” (koprodukcja polsko-niemiecka) autorstwa Sylvii Rybak, Marco Wintera i Urszuli Przybylskiej oraz „Choices∞” (Polska) – projekt Mathius Scibor (Au Matt) i Pepe Le Puke.
Jesienią odbyły się jeszcze dwie delegacje w ramach projektu Polish Docs PRO. W Lipsku polscy producenci Paweł Ziemilski / MX35, Alicja Gancarz / Autograf + MX35 + Match & Spark, Iwona Harris, Magda Nabiałczyk / Lollipop Films, Dorota Schleiss / ASF Studio oraz Magda Sztorc, Martyna Wróbel, Anna Biernacik / Mozaika Films wzięli udział w spotkaniach Delegation Mix&Mingle podczas DOK Industry. Dodatkowo projekty “Her Name is Fields” oraz "The Chef Suffragette" Magdaleny Szymków, prod. Raban (Polska) & Kerekesfilm (Słowacja) zostały zaproszone do spotkań koprodukcyjnych w ramach DOK Co-Pro Market. Natomiast w DOK Market oglądać było można 10 polskich filmów dokumentalnych w sekcji Polish Docs + Krakow Film Foundation.
Rok zwieńczyła obecność delegacji Polish Docs Pro na IDFA w Amsterdamie, gdzie polscy producenci prezentowali swoje projekty w ramach IDFA Industry i prowadzili spotkania z międzynarodowymi partnerami. Jednym z kluczowych wydarzeń w ramach polskiej obecności na IDFA było Polish Docs Pro Showcase – prezentacja czterech projektów w fazie produkcj. Zaprezentowano: „Świadectwo urodzenia” Wiktorii Szymańskiej Davis ( prod. Monika Braid / Braidmade Films), „Jestem jednym z nich” Nadima Suleimana (prod. Nadim Suleiman / Palmyra Films i Katarzyna Kuczyńska / Haka Films), „Filar”. Marcina Koszałki (prod. Piotr Kobus /Mañana), „Goodbye Dolls” Magdy Wichrowskiej (prod. Karolina Śmigiel /Uni-Solo Studio) oraz „Operę o zgruzowstaniu” Łukasza Czajki (prod. Anna Gawlita, Marta Szymanowska / Kijora Film). Kilka tytułów znalazło się także w targach filmowych Docs for Sale.